นาฬิกาไขลาน “Mechanical Watch”
นาฬิกาข้อมือประเภทไขลานหรือที่เรียกว่า “Hand Winding Mechanical Watch” คือนาฬิกาที่ใช้วิธีการหมุนเม็ดมะยม หรือ Crown ด้านข้างตัวเรือนเพื่อ “ไขลาน” (Winding) ให้กลไกนาฬิกาเดินบอกเวลาบนหน้าปัดให้กับเรา ซึ่งต่างกับนาฬิการะบบอัตโนมัติ หรือ นาฬิกาออโต้ หรือ “Automatic Winding Watch” ที่ใช้วิธีการขยับเคลื่อนที่ของตัวเรือนเพื่อการไขลาน โดยที่ผู้สวมใส่ไม่ต้องไขลานเอง และต่างจากนาฬิการะบบใช้ไฟฟ้าหรือ Quartz อย่างสิ้นเชิง เพราะเป็นการใช้พลังงานจากกระแสไฟฟ้าในการเดินเข็มโดยไม่แยแสกลไกใด ๆ ทั้งสิ้นอีกต่อไป
นาฬิกา Hamilton Khaki Field Mechanical เป็นนาฬิกากลไกไขลานที่มีประวัติศาสตร์จากวงการทหารมาอย่างยาวนาน
นาฬิกาไขลาน ที่มาเป็นแบบของเราในวันนี้คือ Hamilton Khaki Field Mechanical ซึ่งถือเป็นหนึ่งในนาฬิการุ่นที่คลาสสิคที่สุดของ Hamilton ดีไซน์ของนาฬิกาเรือนนี้เป็นดีไซน์แบบเดียวกับนาฬิกาที่กองทัพสหรัฐอเมริกาจัดเตรียมให้ นายทหารในกองทัพได้ใช้จริงระหว่างการสู้รบ ในสงครามช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1960 ซึ่งรวมถึงสงครามเวียดนามในภูมิภาคอาเซี่ยนของเราด้วย นาฬิกา Hamilton Khaki Field Mechanical เรือนนี้จึงถือเป็นของทำใหม่ที่ใช้ดีไซน์ดั้งเดิม แต่เพิ่มเติมด้วยคุณภาพวัสดุและกลไกนาฬิกาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นกว่า ตามความก้าวหน้าทางการผลิตที่เปลี่ยนไป
นาฬิกา Hamilton Khaki Field ที่ออกรบจริงในสงครามช่วงปี ค.ศ.1966 (Credit | Revolution.watch)
แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนก็คือ คุณภาพ และกลไกอันซับซ้อนที่ Hamilton Khaki Field Mechanical ยังคงยึดมั่นในแนวทางของระบบไขลาน โดยไม่พึ่งพาแบตเตอรี่, ไม่แยแสการแกว่งแขนไปมา แต่ย้อนกลับสู่รากเหง้าของการ “ไขลานนาฬิกา” อย่างไรก็ตามไม่ได้หมายความว่าเราจะตะบี้ตะบัน ไขลาน และใช้งานนาฬิกา Mechanical แบบไม่ดูตาม้าตาเรือ เพราะการรู้จักวิธีการนาฬิกาไขลานที่ถูกต้องจะทำให้เรือนเวลาที่เปี่ยมไปด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์แบบนี้ มีอายุการใช้งานที่ยาวนาน และอาจตกทอดกลายเป็นของ Vintage ให้กับเจเนอเรชั่นต่อไป วันนี้ MenDetails จึงขอนำวิธีการใช้งานและการดูแลรักษา นาฬิกาไขลาน หรือ Mechanical Watch ที่ผู้ชายควรรู้มาฝากให้ศึกษากันครับ
Hamilton Khaki Field Mechanical รุ่น Repro กับงานออกแบบที่ “เคารพ” ดีไซน์ดั้งเดิมของตัวเอง
- ศึกษาวิธีการใช้ Crown หรือเม็ดมะยมของนาฬิกาตัวเอง
การใช้งานเม็ดมะยมบนตัวเรือนนาฬิกาแต่ละรุ่นนั้นอาจมีความแตกต่างกันในเชิงรายละเอียด บางรุ่นสามารถหมุนเม็ดมะยมเพื่อไขลานนาฬิกาได้เลยทันทีโดยไม่ต้องดึงเม็ดมะยมออกมาก่อน อย่างเช่น Hamilton Khaki Field Mechanical รุ่นนี้เป็นต้น แต่บางรุ่นก็จะมีเกลียวกันน้ำ ที่เราจะต้องหมุนเล็กน้อยเพื่อปลดล็อคเม็ดมะยมออกมาก่อน จึงจะสามารถหมุนเพื่อไขลานได้ ดังนั้นอันดับแรกเราต้องศึกษาก่อน ว่าเม็ดมะยมของนาฬิกาของเรามีการออกแบบมาอย่างไร แต่ถ้าคุณใช้ Hamilton Khaki Field Mechanical แบบเดียวกับเราก็ง่ายมาก เพราะสามารถ “หมุนเม็ดมะยมตามเข็มนาฬิกา” เพื่อไขลานได้ทันที และถ้าออกแรงดึงออกมา 1 ขยัก ก็เป็นการหมุนเพื่อปรับตั้งเวลาใหม่ ง่าย ๆ เท่านี้เอง
เม็ดมะยมบนตัวเรือน Hamilton Khaki Field Mechanical มีโลโก้รูปตัว H สลักอยู่
- ถอดนาฬิกาออกจากข้อมือทุกครั้งเมื่อต้องการไขลาน
เหตุผลก็เพราะการดึงเม็ดมะยม (Crown) แล้วหมุนไขลานนาฬิกาในขณะที่ใส่นาฬิกาไว้ที่ข้อมือนั้น จะเกิดความเสี่ยงที่เราจะต้องไขลานในองศาที่ลาดเอียงหรือเป็นแนวตั้ง ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อระบบกลไกลานนาฬิกาที่อยู่ด้านใน ดังนั้นเราจึงควรถอดนาฬิกาจากข้อมือมาถือไว้ แล้วดึงและหมุนเม็ดมะยมเป็นแนวนอนขนานกับพื้น เพื่อถนอมให้กลไกนาฬิกาทำงานได้ราบรื่นและเป็นผลดีต่อระบบลานของนาฬิกาในระยะยาว
ควรถอดนาฬิกา Mechanical ออกจากข้อมือ มาถือเอาไว้เมื่อต้องการไขลานทุกครั้ง
- อย่าฝืนไขลานจนแน่นเกินไป
เมื่อเราหมุนเม็ดมะยม (Crown) เพื่อไขลานนาฬิกา เราจะรู้สึกได้ถึงความขรุขระเล็กน้อยขณะที่หมุนพร้อมเสียงฟันเฟืองที่ลอดออกมาเบา ๆ หากเราอยู่ในห้องเงียบ ให้ออกแรงหมุนเม็ดมะยมเบา ๆ เพื่อไขลานไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งรู้สึกว่า “ตึงมือ” และแรงเบา ๆ ของเราไม่สามารถหมุนเม็ดมะยมไปต่อได้แล้ว เป็นอันว่าเราได้ไขลานจนสุดลานเรียบร้อย อย่าออกแรงเพิ่มเพื่อหวังว่าจะให้ลานมันแน่นขึ้นไปอีกเป็นอันขาด สุดแล้วก็คือสุด และหยุดที่ตรงนั้นเลยนะครับ - ไขลานให้เป็น “รอบกิจวัตร”
สิ่งที่ผู้ชายควรทำเมื่อเป็นเจ้าของนาฬิกา Mechanical นั่นก็คือการฝึกนิสัยให้ตัวเองไขลานนาฬิกาอย่างเป็นกิจวัตร ให้สม่ำเสมอ ไม่บ่อยเกินไป แต่ก็ไม่ทิ้งไว้นาน ตัวอย่างเช่น หากเราตั้งใจจะใส่นาฬิกา Mechanical บ่อย ๆ แทบทุกวัน ให้ฝึกนิสัยในการหยิบนาฬิกามาไขลานทุกครั้งก่อนสวมเข้าข้อมือ หรือถ้าไม่ได้ใช้บ่อย ๆ ก็อาจกำหนดให้ตัวเองไขลานนาฬิกาทุกครั้งก่อนเข้านอน หรืออาจทำควบคู่กับการชาร์จแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือก็ได้ การกำหนดรอบกิจวัตรการไขลาน เพื่อช่วยให้ลานนาฬิกาเดินอยู่สม่ำเสมอ อันจะส่งผลต่ออายุการใช้งาน และความเที่ยงตรงในการบอกเวลาในระยะยาวครับ
“ปฏิสัมพันธ์” คือสิ่งที่สร้างความผูกพันระหว่างนาฬิกากับเจ้าของผู้สวมใส่ การใช้ นาฬิการะบบ Quartz ที่บอกเวลาได้อย่างต่อเนื่องเป็นปี ๆ โดยที่เจ้าของไม่จำเป็นต้องแยแส แม้จะง่ายและสะดวกสบาย แต่ไม่เกิด “ปฏิสัมพันธ์” อันเป็นเสน่ห์ที่ขาดหายไป กลับกัน “การไขลาน” เป็นประจำเพื่อทำให้นาฬิกายังคงเดินเข็มอยู่ได้นั้น เป็นเรื่องที่สร้างความผูกพันให้เกิดขึ้นในระยะยาว อีกทั้งนาฬิกา Mechanical ที่มีคุณภาพดี หากเราใช้งานและเก็บรักษาอย่างถูกวิธี เราก็สามารถส่งผ่านนาฬิกาดี ๆ เหล่านี้ไปสู่คนรุ่นหลังต่อไปได้อีกด้วย
เสียงของลานที่ดังลอดออกมากับความรู้สึกของฟันเฟืองนาฬิกาเมื่อเราหมุนเม็ดมะยม และการที่ได้เห็นนาฬิกาค่อย ๆ กระดิกเข็มออกเดินต่อหน้าต่อตาเมื่อลานได้ถูกไขขึ้น คือสิ่งที่ผู้ชายที่นิยมนาฬิกาสมัยใหม่ใช้ไฟฟ้าอาจไม่เข้าใจ แต่ผู้ชายที่รักในวิศวกรรมแห่งเรือนเวลาจะรู้ดีว่า มันมีเสน่ห์และความน่าหลงใหลแค่ไหน
